{"id":180427,"date":"2026-04-16T00:00:00","date_gmt":"2026-04-15T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/farmacologische-interventies-in-de-oncologische-nazorg-rol-van-de-eerste-lijn\/"},"modified":"2026-04-16T00:00:00","modified_gmt":"2026-04-15T22:00:00","slug":"farmacologische-interventies-in-de-oncologische-nazorg-rol-van-de-eerste-lijn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/farmacologische-interventies-in-de-oncologische-nazorg-rol-van-de-eerste-lijn\/","title":{"rendered":"Farmacologische interventies in de oncologische nazorg: rol van de eerste lijn?"},"content":{"rendered":"<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''><strong>De nieuwe WOREL-richtlijn \u201cNazorg bij mensen met kanker\u201d beschrijft de plaats van farmacologische interventies bij de meest voorkomende klachten in de nazorgfase&#x002C; binnen een ge\u00efntegreerde aanpak met niet-farmacologische en psychosociale ondersteuning.<\/strong><\/span><\/p>\n<div class='summary'>\n<div class='summary-article-content'>\n<p><strong>Kernboodschappen<\/strong><\/p>\n<p><span style='color:black;'><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>De multidisciplinaire WOREL-richtlijn oncologische nazorg in de eerste lijn formuleert een aantal farmacologische aanbevelingen\u00a0<\/span><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>voor de aanpak van veelvoorkomende klachten na een kankerbehandeling:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''><strong>Duloxetine<\/strong> kan worden overwogen bij specifieke pijnsyndromen&#x002C; zoals bij chemotherapie-ge\u00efnduceerde neuropathie en aromatase-inhibitor-geassocieerde artralgie.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;'><strong>Adjuvante analgetica<\/strong><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>&#x002C; zoals antidepressiva (meeste bewijs voor duloxetine) en anti-epileptica (bv. gabapentine of pregabaline)&#x002C; kunnen worden overwogen bij neuropathische pijnsyndromen.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''><strong>Opio\u00efden<\/strong> komen enkel in aanmerking bij (chronische) pijn bij geselecteerde pati\u00ebnten in de laagst effectieve dosis en voor de kortst mogelijke duur&#x002C; met regelmatige herevaluatie van effect en veiligheid.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Voor <strong>kankergerelateerde vermoeidheid<\/strong> formuleert de richtlijn geen aanbevelingen voor routinematige farmacologische behandeling; de aanpak is in de eerste plaats niet-farmacologisch.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''><strong>SSRI\u2019s of SNRI\u2019s<\/strong> kunnen aangewezen zijn bij <strong>matige tot ernstige depressie of angststoornissen<\/strong>.<\/span><\/li>\n<li><span style='color:black;'><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''><strong>Commentaar van het BCFI:\u00a0<\/strong><\/span><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>De WOREL-richtlijn bevestigt dat farmacotherapie in de oncologische nazorg een beperkte maar gerichte plaats heeft. Het beschikbare bewijs is vaak beperkt en niet altijd afkomstig uit studies specifiek bij kankerpati\u00ebnten in de nazorg&#x002C; wat een voorzichtige&#x002C; doelgerichte inzet met regelmatige herevaluatie vereist. Vooral bij pijnbehandeling is nuance belangrijk: in deze fase wordt ook de plaats van opio\u00efden meer omstreden. Deze aanbevelingen onderstrepen het belang van rationeel geneesmiddelengebruik binnen een bredere&#x002C; persoonsgerichte aanpak van oncologische nazorg.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>De <\/span><a href='https:\/\/www.evikey.be\/nl\/project\/oncologische-nazorg\/'><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>WOREL-richtlijn <\/span><i><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Oncologische nazorg in de eerste lijn<\/span><\/i><\/a><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''> (2025) is opgesteld ter ondersteuning van eerstelijnszorgverleners bij de opvolging van niet-gehospitaliseerde volwassenen met kanker na afronding van een curatieve behandeling (hormoontherapie en immunotherapie mogen wel nog lopen). Deze nieuwe multidisciplinaire richtlijn behandelt zowel medicamenteuze als niet-medicamenteuze interventies&#x002C; evenals organisatorische aspecten van oncologische nazorg in de Belgische context.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Dit artikel focust specifiek op de <strong>farmacologische aanbevelingen<\/strong> uit de richtlijn voor de aanpak van veelvoorkomende klachten in de oncologische nazorg&#x002C; met name pijn&#x002C; vermoeidheid&#x002C; angst en depressie.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Pijn in de oncologische nazorg<\/span><\/h2>\n<h3><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Kernpunten uit de richtlijn<\/span><\/h3>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Ongeveer \u00e9\u00e9n derde van de mensen met kanker rapporteert aanhoudende pijn in de nazorgfase&#x002C; vaak met een neuropathische component. De WOREL-richtlijn beveelt aan om pijn <strong>systematisch te beoordelen<\/strong> (aard&#x002C; ernst en impact op functioneren). Bij <strong>nieuwe of acute pijnklachten<\/strong> moet steeds een recidief of progressie van de maligniteit worden uitgesloten.<\/span><\/p>\n<h3><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Therapeutische aanbevelingen<\/span><\/h3>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>De multidisciplinaire richtlijn formuleert aanbevelingen voor het <strong>farmacologisch\u00a0<\/strong>pijnbeleid in de nazorgfase:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;'><strong>Duloxetine<\/strong><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''> kan worden overwogen als primaire behandeling bij specifieke pijnsyndromen&#x002C; zoals bij chemotherapie-ge\u00efnduceerde perifere neuropathie en bij aromatase-inhibitor-geassocieerde artralgie. Het gaat om een zwakke aanbeveling met lage zekerheid van bewijs.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;' lang='NL'><strong>Adjuvante analgetica<\/strong><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>&#x002C; zoals antidepressiva (meest bewijs voor duloxetine) en anti-epileptica (bv. gabapentine of pregabaline)&#x002C; kunnen worden overwogen<\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''> als primaire behandeling<\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'> bij neuropathische pijnsyndromen.\u00a0<\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Het gaat om een zwakke aanbeveling met lage zekerheid van bewijs.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;'><strong>Opio\u00efden <\/strong><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>komen enkel in aanmerking bij geselecteerde pati\u00ebnten&#x002C; in de <strong>laagst effectieve dosis en voor de kortst mogelijke duur<\/strong>&#x002C; met regelmatige herevaluatie van doeltreffendheid&#x002C; veiligheid en noodzaak.\u00a0<\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>Daarnaast is duidelijke aandacht nodig voor mogelijke ongewenste effecten en risico\u2019s bij langdurig of hooggedoseerd gebruik. Het gaat om sterke aanbevelingen&#x002C; maar niet onderbouwd door direct bewijs (<\/span><i><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>good practice point<\/span><\/i><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Bij onvoldoende pijncontrole of complexe pijnproblematiek beveelt de richtlijn aan om <strong>tijdig te verwijzen naar gespecialiseerde zorg&#x002C;<\/strong> bij voorkeur vroeg in het behandeltraject.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Vermoeidheid in de oncologische nazorg<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Vermoeidheid is een zeer frequent en belastend symptoom in de oncologische nazorg.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Voor kankergerelateerde vermoeidheid formuleert de richtlijn <strong>geen aanbevelingen voor routinematige farmacologische behandeling<\/strong>. De aanpak is hoofdzakelijk niet-farmacologisch; regelmatige fysieke activiteit vormt de kern&#x002C; psychosociale interventies kunnen worden overwogen.<\/span><span style='color:red;'><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>\u00a0<\/span><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Ook voedingssupplementen&#x002C; vitamines of mineralen worden voor de meeste kankeroverlevers niet aanbevolen. Ze vervangen nooit een gezonde voeding.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Angst en depressie in de oncologische nazorg<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Angst en depressie komen frequent voor in de oncologische nazorg en kunnen langdurig aanhouden.<\/span><\/p>\n<h3><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Therapeutische aanbevelingen<\/span><\/h3>\n<ul>\n<li><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Bij <strong>matige tot ernstige symptomen<\/strong> van depressie&#x002C; gegeneraliseerde angst of posttraumatische stressstoornis kan het gebruik van <strong>SSRI\u2019s of SNRI\u2019s<\/strong> worden overwogen. Het gaat om een sterke aanbeveling met lage zekerheid van bewijs.<\/span><\/li>\n<li><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;'><strong>Verwijzing naar gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg<\/strong><\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''> wordt aanbevolen bij vermoeden van ernstige psychiatrische problematiek&#x002C; bij een relevante psychiatrische voorgeschiedenis of wanneer het effect van behandeling in de eerste lijn onvoldoende is. <\/span><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>Het gaat om een sterke aanbeveling&#x002C; maar niet onderbouwd door direct bewijs (<\/span><i><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>good practice point<\/span><\/i><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'='' lang='NL'>).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Commentaar van het BCFI<\/span><\/h2>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>De WOREL-richtlijn maakt duidelijk dat farmacotherapie in de oncologische nazorg een beperkte maar gerichte plaats heeft. Voor meerdere interventies is het beschikbare bewijs beperkt en vaak niet afkomstig uit studies specifiek bij kankerpati\u00ebnten in de nazorg. Dit vraagt om een voorzichtige en doelgerichte aanpak&#x002C; met regelmatige herevaluatie van werkzaamheid&#x002C; ongewenste effecten en noodzaak van verdere behandeling.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Vooral bij pijnbehandeling is nuance belangrijk. In de nazorgfase verschuift men immers weg van de context van actieve kankergerelateerde pijn naar een fase waarin langdurige pijn meer kenmerken kan vertonen van chronische pijn. Daardoor wordt de plaats van opio\u00efden meer omstreden: ze komen slechts in aanmerking bij zorgvuldig geselecteerde pati\u00ebnten&#x002C; in de laagst effectieve dosis&#x002C; voor een zo kort mogelijke duur en met nauwgezette opvolging.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Meer studies specifiek bij kankerpati\u00ebnten in de nazorg zijn noodzakelijk&#x002C; gezien het frequente voorkomen van pijn&#x002C; vermoeidheid&#x002C; angst en depressie in deze groeiende groep pati\u00ebnten.<\/span><\/p>\n<p><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Voor huisartsen en apothekers ligt hier een belangrijke rol in de oncologische nazorg: door klachten systematisch te screenen en op te volgen&#x002C; rationeel en veilig geneesmiddelengebruik te bevorderen en pati\u00ebnten actief te begeleiden binnen een multidisciplinair kader. De boodschap van de richtlijn is duidelijk: farmacotherapie kan verlichting bieden&#x002C; maar alleen wanneer ze wordt ingezet als onderdeel van een breder&#x002C; persoonsgericht nazorgtraject.<\/span><\/p>\n<h2><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>Bronnen<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><a href='https:\/\/www.evikey.be\/nl\/project\/oncologische-nazorg\/'><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>WOREL richtlijn<\/span><\/a><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''> &#8211; K. Van Puyenbroeck&#x002C; B. Fauquert&#x002C; L. Dams&#x002C; et al. Multidisciplinaire richtlijn Oncologische nazorg in de eerste lijn. Cebam validatie in 2025<\/span><\/li>\n<li><span style='font-family:;' calibri'&#x002C;sans-serif;font-size:12.0pt;line-height:150%;'=''>NCCN guidelines version 3.2025 Survivorship<\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De nieuwe WOREL-richtlijn \u201cNazorg bij mensen met kanker\u201d beschrijft de  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20357],"tags":[20213],"class_list":["post-180427","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2026-nl","tag-import_tags"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=180427"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180427\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=180427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=180427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=180427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}