Selecties

Zenuwstelsel

• Gedragsstoornissen bij dementie:
  • Enkel na falen van een niet-medicamenteuze aanpak of indien het gedrag een gevaar vormt voor de patiënt zelf of de omgeving*.
  • De behandeling wordt zo kort mogelijk gehouden, en bij aanvang dient een tentatieve stopdatum (binnen 3 maanden) te worden voorzien.
  • Regelmatige evaluatie is vereist.
  • Keuze tussen risperidon en haloperidol, afhankelijk van de patiëntenkarakteristieken.

*zie Toolbox – Gedragsproblemen bij dementie

Motivatie

• De werkzaamheid van antipsychotica voor de behandeling van BPSD blijkt zeer beperkt​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ en er is weinig evidentie voor een klinisch relevant effect op lange termijn (meer dan drie maanden).
• Op grond van de gepubliceerde onderzoeken over werkzaamheid en bijwerkingen kan geen duidelijke voorkeur worden gegeven voor een bepaald middel.
• Het meeste onderzoek, is gebeurd met haloperidol en risperidon.

Dosering

• startdosis: 0,25 mg 2 x per dag
• indien nodig individueel verhogen in stappen van 0,25 mg 2 x per dag, rekening houdend met een interval van ten minste 2 dagen, tot een maximum 1 mg, 2 x per dag.

In geval van nierfalen

• Bij nierinsufficiëntie de startdosis halveren en langzaam opbouwen.

Delen en pletten

• Delen: zie de farmaceutische vormen vermeld in het GGR naast de specialiteit (risperidon). Zie ook Intro 2.11.7 De toedieningswegen en farmaceutische vormen voor meer informatie over de gebruikte termen.
• Pletten: zie Intro 2.11.12. Pletten van een geneesmiddel. Zie ook Pletfiches (voer de naam van de molecule in de zoekbalk in).

Bijzondere voorzorgen

• In verband met de metabole effecten is regelmatige opvolging van gewicht, bloeddruk en bepaalde metabole parameters (glykemie, lipiden) aanbevolen.
• Voorzichtigheid is geboden bij leverinsufficiëntie.
• Bij Lewy body-dementie worden antipsychotica best vermeden wegens risico van frequente en ernstige extrapiramidale stoornissen.
• Clozapine: regelmatige controle van het bloedbeeld en van het ECG voor en tijdens de behandeling.
• Olanzapine met vertraagde afgifte: vanwege het risico op postinjectiesyndroom wordt een observatietijd van 3 uur na injectie geadviseerd in de SKP [zie Folia november 2018].
• Risperidon oplossing: risico van overdosering bij foutief gebruik van risperidon in doseerpipet.
• Sertindol: voor en tijdens behandeling is ECG-monitoring nodig.

Ongewenste effecten

• Zie 10.2. Antipsychotica
• Zeer frequente metabole ongewenste effecten: gewichtstoename (vooral in de eerste maanden van de behandeling), dyslipidemie; hyperglykemie die frequenter optreedt met clozapine en olanzapine dan met andere antipsychotica.
• Aripiprazol: ook zelden compulsieve gedragsstoornissen (bv. gokverslaving, hyperseksualiteit, overmatig eten).
• Cariprazine: ook visuele stoornissen (cataract) en gastro-intestinale stoornissen. Acathisie lijkt zich vaker voor te doen dan met andere antipsychotica.
• Clozapine (geneesmiddel met nauwe therapeutisch-toxische marge): ook agranulocytose; anticholinerge effecten (zie Inl.6.2.3. Anticholinerge ongewenste effecten).
• Clozapine (en zelden ook quetiapine en risperidon): myocarditis (tijdens de eerste behandelingsweken) en cardiomyopathie.
• Olanzapine met vertraagde afgifte: postinjectiesyndroom met sedatie (van lichte sedatie tot coma), delirium, extrapiramidale symptomen, onduidelijke spraak, ataxie, agressie, duizeligheid, zwakte, hypertensie en convulsies.
• Quetiapine en clozapine: ook ischemische colitis.

Interacties

• Zie 10.2. Antipsychotica
• Clozapine: verhoogd risico van beenmergdepressie bij associëren met andere middelen die het beenmerg deprimeren; toename van het risico van orthostatische hypotensie bij inname van alcohol; ernstige hypotensie, ademhalingsdepressie en coma zijn gerapporteerd in enkele case reports bij combineren met benzodiazepines.
• Asenapine is een substraat van CYP1A2, en inhibitor van CYP3A4 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Aripiprazol en sertindol zijn substraten van CYP2D6 en CYP3A4 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Cariprazine is een substraat van CYP3A4 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Clozapine is een substraat van CYP1A2 en CYP2D6 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Olanzapine is een substraat van CYP1A2 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Paliperidon is een substraat van CYP2D6 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Quetiapine is een substraat van CYP3A4 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Risperidon is een substraat van CYP2D6 en CYP3A4, en een substraat van P-gp (zie Tabel Ic. in Inl.6.3. en Tabel Id. in Inl.6.3.).

Contra-indicaties

• Zie 10.2. Antipsychotica
• Clozapine (geneesmiddel met nauwe therapeutisch-toxische marge): hartlijden, neutropenie, agranulocytose, beenmergdepressie, alcoholische of toxische psychose, circulatoire collaps of depressie van het centraal zenuwstelsel, niet-gecontroleerde epilepsie; ernstige nierinsufficiëntie, acuut leverlijden, ernstige leverinsufficiëntie (SKP); paralytische ileus.
• Olanzapine: geslotenhoekglaucoom.
• Sertindol: ernstige leverinsufficiëntie (SKP); hypokaliëmie, of -magnesiëmie; hartfalen, cardiale hypertrofie, aritmie of bradycardie; verlengd QT-interval.

Prijstabel