Selecties

Gastro-intestinaal stelsel:

• Nausea en braken: symptomatische behandeling na opsporen van mogelijke oorzaken (de indicaties moeten weloverwogen gesteld worden, rekening houdend met de reeds gekende ongewenste effecten).

Motivatie

MOTIVATIE VOOR DE SELECTIE

• Metoclopramide en domperidon zijn het best bestudeerd.
• De risico-baten balans van domperidon is gunstiger dan die van metoclopramide.

Dosering

• Per os: maximaal 10 mg 3x/j (doses boven de 30 mg per dag worden afgeraden); 15 tot 30 minuten vóór de maaltijd en bij het slapengaan.

In geval van nierfalen

• Het aantal doses verminderen tot 1 of maximaal 2 per dag, afhankelijk van de ernst van de nierinsufficiëntie.

Delen en pletten

• Delen: zie de farmaceutische vormen vermeld in het GGR naast de specialiteit (domperidon). Zie ook Intro 2.11.7 De toedieningswegen en farmaceutische vormen voor meer informatie over de gebruikte termen.
• Pletten: zie Intro 2.11.12. Pletten van een geneesmiddel. Zie ook Pletfiches (voer de naam van de molecule in de zoekbalk in).

Bijzondere voorzorgen

• Domperidon: gezien het risico van QT-verlenging is voorzichtigheid geboden bij ouderen en patiënten met elektrolytenstoornissen of onderliggend hartlijden (zie rubriek “Ongewenste effecten”).
• Metoclopramide wordt best niet gebruikt bij kinderen en adolescenten wegens verhoogd risico van extrapiramidale stoornissen in deze leeftijdsgroepen.
• Itopride: de dosis moet verminderd worden in geval dat ongewenste effecten optreden bij patiënten met lever- of nierinsufficiëntie.

Ongewenste effecten

• Hyperprolactinemie, in zeldzame gevallen verantwoordelijk voor galactorroe, onregelmatige menstruatie of impotentie.
• Centrale verschijnselen: slaperigheid en, vooral bij kinderen en adolescenten, extrapiramidale stoornissen (o.a. spierspasmen); tardieve dyskinesie bij langdurig gebruik, vooral bij ouderen.
• Abdominale krampen of diarree.
• Een observationele studie suggereert een verband tussen de recente inname van antidopaminerge anti-emetica (metoclopramide en domperidon) en het optreden van cerebrovasculaire accidenten [zie Folia januari 2023].
• Metoclopramide
  • Ook hypotensie, depressie.
  • Intraveneus: ook risico van ernstige bradycardie.
• Domperidon
  • Ook verlenging van het QT-interval en torsades de pointes bij hoge doses (> 30 mg/dag) en bij patiënten ouder dan 60 jaar. De gegevens over een risico van torsades de pointes en plotse dood, zijn beperkt [zie Folia april 2014]. Volgens de SKP toonden epidemiologische studies een verhoogd risico op ernstige ventrikelaritmie en plotse hartdood. Voor de risicofactoren voor QT-verlenging, zie Inl.6.2.2. QT-verlenging en torsades de pointes.
  • Ook droge mond.
• Itopride: de veiligheidsgegevens zijn beperkt. In de RCP wordt geen melding gemaakt van invloed op het QT-interval noch van extrapiramidale stoornissen.

Interacties

• Versnellen van de maaglediging, met vertraagde resorptie van sommige geneesmiddelen (bv. digoxine) en versnelde resorptie van andere geneesmiddelen (bv. acetylsalicylzuur, ciclosporine, paracetamol).
• Verminderd effect van de gastroprokinetica bij associëren met middelen met anticholinerge werking.
• Versterken van de ongewenste effecten van antipsychotica.
• Metoclopramide en alizapride: verminderd effect van levodopa en dopamine-agonisten, overdreven sedatie bij associëren met andere geneesmiddelen met sederend effect of met alcohol.
• Metoclopramide is een substraat van CYP2D6 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).
• Domperidon: verhoogd risico van torsades de pointes bij associëren met andere middelen die het risico van QT-verlenging verhogen (zie Inl.6.2.2. QT-verlenging en torsades de pointes).
• Domperidon is een substraat van CYP3A4 en van P-gp (zie Tabel Ic. in Inl.6.3. et Tabel Id. in Inl.6.3.). Gelijktijdig gebruik met andere QT-verlengende geneesmiddelen en krachtige CYP3A4-inhibitoren is gecontra-indiceerd.

Contra-indicaties

• Situaties waarbij stimulatie van de maagmotiliteit ongewenst is (bv. gastro-intestinale bloeding, obstructie of perforatie).
• Alizapride en metoclopramide: ook antecedenten van tardieve dyskinesie door antipsychotica; feochromocytoom.
• Metoclopramide: ook gecontra-indiceerd bij kinderen jonger dan 1 jaar en niet aanbevolen bij kinderen en adolescenten [zie Folia oktober 2013]; epilepsie, ziekte van Parkinson.
• Domperidon: ook kinderen jonger dan 12 jaar en adolescenten met een lichaamsgewicht van minder dan 35 kg, prolactinoom; risicofactoren voor QT-verlenging (zie Inl.6.2.2. QT-verlenging en torsades de pointes) (zie rubriek “Ongewenste effecten”). Leverinsufficiëntie (SKP); op de website geneesmiddelenbijlevercirrose.nl wordt domperidon als “onveilig” (te vermijden) bij levercirrose beoordeeld.

Prijstabel